La Divina Comèdia: Complete - English title is Dante s Divine Comedy, Complete
Dante Alighieri, 1265-1321
Friulano
We will print you a perfectly bound paperback of your selected title and send it to you at your nominated address
Below is a summary of La Divina Comèdia: Complete - English title is Dante s Divine Comedy, Complete
Thanks to Ermes for this translation, and Al Haines for formatting.
Translation Copyright (C) 2005 by Ermes Culos.
La Divina Comèdia
di Dante Alighieri
Tradusùda tal furlàn di San Zuàn di Cjasàrsa
da Ermes Culos
Preàmbul
Chista tradusiòn a è stada fata par divièrsis razòns. Ta li mes
ultimis visitis a San Zuàn i'ai notàt che i zòvins a no ùsin cuasi
maj il furlàn cuant ca discòrin fra di lòu. Cuasi sempri a si esprìmin
in taliàn--encja cuant ca pàrlin cuj so genitòus. Che chistu al sèdi
in ducju i sens un ben o un mal a è roba discutìbil. A somèa, però,
che sta usànsa daj zòvins a sta segnalànt una specje di màndi a la
lenga furlàna. Cuant che scju zòvins a saràn encja lòu pàris e màris,
cuasi sensàltri a ghi parlaràn taliàn ai so fiòj, cul risultàt che paj
fiòj di che generasiòn lì il furlàn al sarà na curiositàt e basta;
sensàltri a nol sarà pì che lenga viva ca usàvin i so nonus. Cussì
chista tradusiòn a è un me pìsul contribut a la preservasiòn da la
lenga daj nustri vècjus.
I me fiòj, nasùs in Canada, a cognòsin a mondi puc il furlàn. Una dì,
forsi, a saràn tentàs di parlà il furlàn si no altri par capì se ca la
scrit so pàri. A pol dàsi encja che il me lavoru a ju incuriosarà a
lèzi Dante--ca no sarès tant na bruta roba.
Mi par di capì che La Divina Comèdia a è stada za traduzùda in furlàn,
però in tal furlàn classic, di Ùdin, di San Danèj. Da se chi saj jò,
li òperis di Dante a no son maj stadis traduzùdis (par complèt) tal
furlàn di San Zuàn di Cjasàrsa--cal sarès il me furlàn, la lenga daj
me vecjus, daj me fradis, da li me memòris da frut. Par tradùzi Dante
a no mi ocorarès altra razon che chista.
Pasolini, ta un daj so scrìs, a la sugerìt che par tant valòu cultural
cal vèdi, il furlàn al resta pur sempri la lenga dal contadìn; a me
mòut di capìlu, una lenga che, encja se coma spièli a fa ben jòdi se
ca lè un furlàn, a resta pur sempri una lenga semplicjòta, adatàda a
la vita da paesùt, cu la so parlada daj cjamps, da li stàlis, da la
plasa, dal bar, da la marìnda e sèna, da li nòsis, daj funeràj, e daj
odòus e rumòus da li sèris di estàt. Una lenga, dùncja, sensa nisùna
pretèsa di podèj tiràsi su da la cjèra e rivà a esprìmi valòus
culturàj pì als e astràs.
E che lì, che di jòdi se Dante al varès podùt usà il furlàn coma il so
"dolce stil novo" invènsi dal toscàn--che lì a è stada na roba ca mi'a
incuriosìt tant e ca mi a pocàt un bel puc a fa stu còmpit.
Guida a la pronuncja dai vocàbuj usàs ta chista tradusiòn
Vocàls:
Li vocals a van pronuncjàdis coma ches dal taliàn. L'acènt vièrt ( ` )
a lè usàt par indicà la sìlaba ca risèif l'acènt natural da la peràula
o pur par indicà significàs diferèns da la peràula, coma par esèmpli
"nòta" e "notà." Par razòns di semplicitàt a no son usàs altri acèns
(coma chel sieràt o chel dopli). Coma tal casu di "nòta" e "notà," la
distinsiòn di significàt a è rindùda asàj ben dal acènt vièrt.
Consonàns:
1. La i-lùngja ( J ) a è usàda par indicà il sun da la "j" in
peràulis coma "jò" e "cjàsa."
2. La "z" a è sempri dolsa, coma ta li peràulis "zin," "zìmul,"
"azèit" e "lizèj."
3. La "s" a è cuasi sempri dura, coma ta li peràulis "stala,"
"strapàs" e "maestro." Ogni tant a ritèn il sun dols, coma tal taliàn;
par esèmpli "causa" e "pàusa."
4. La "c" o la "g" seguìda da la i-lùngja a ghi conferìs a la "c" o a
la "g" il sun mol coma ta li peràulis "dincj" e "grancj" opùr "dòngja"
e "stàngja."
5. La tradusiòn a no fa distinsiòn fra la "c" dura e la "q."
Esigènsis di rima:
La tradusiòn a mantèn il pì pusìbul la tersa rima dal original, encja
se ogni tant a rìmin doma li ultimis dos lèteris di una riga (o
adiritùra l'ultima e basta), càsus ca susèdin raramìnt in Dante.
La tradusiòn a si atèn pur a la endecasìlaba dal original. Purtròp,
righis di dèis o dòdis sìlabis, na volta chì, na volta lì, a sbrisin
Back